Архива
Критики
Читања на книги од регионот и пошироко.
Обиди се со тема — на пр. меморија, егзил, јазик. Пребарувај по идеја, не само по наслов.
Glasnik i Razdvajanje: The Instability of Reality
Спарените романи на Дарио Шарец користат фантастични елементи — најмногу црните и белите зајаци како архетипски симболи — за да ја разнишаат стварноста и да наведат дека нејзината стабилност отсекогаш била илузија. Критиката го пофалува кусореченичниот, филмичен стил поради читливоста, но замерува повремени холивудски клишеа и премногу експлицитен дијалог. На крајот заклучува дека книгите функционираат како привлечни трилери, но се повлекуваат во безбедните жанровски конвенции наместо да одржат вистинско литературно нарушување.
- Научна фантастика
- Современа проза
Esej o noći: Darkness as a Return to the Self
„Esej o noći" на Марко Погачар е дело што им се противи на жанровите — делум патопис, мемоар, критика и поезија — изградено врз идејата дека ноќта, а не денот, е првобитната состојба на вселената. Критиката го чита како навремен отпор кон културата на постојана видливост, пофалувајќи ја густата проза богата со метафори, разведрена со добро поставен хумор. Се покажува како барателно, но наградувачко дело што го цени целосното внимание на читателот.
- Поезија
- Есеј
Svijet koji sam izabrala: A Life in the Basement
Наградуваниот роман на Калина Малеска ја следи Леона во нејзиното слегување во сутеренски стан како буквална и метафорична слика на несигурноста на жените под патријархална контрола и секојдневно насилство. Критиката го пофалува прецизниот, несензационалистички социјален реализам како едно од најзрелите дела на авторката. Сепак забележува дека споредните ликови остануваат недоволно разработени и дека книгата остро ги дијагностицира состојбите без да отвори јасен пат кон промена.
- Женско писмо
- Македонска книжевност
- Современа проза
Putovanja slijepih: A Map of the Fascinating, the Forgotten, and the Marginal
„Putovanja slijepih" на Раде Јарак е составено од осум микроциклуси организирани околу повторливи теми како духови, патувања, војна, уметност и лудило, каде слепилото служи како метафора за свет неспособен да се види себеси. Критиката се восхитува на интелектуалниот дофат и формалната инвентивност на книгата, издвојувајќи пасажи со филмична сугестивност. Сепак го наоѓа резултатот нерамномерен, бидејќи фрагментираната структура понекогаш се лизнува во каталог на асоцијации и формална самодоволност.
- Раскази
Tako neka bude: Between History and the Present
Амбициозниот роман на Роберт Меѓуречан ја преместува приказната во Јудеја од првиот век, следејќи го Елеазар, свештеников син претворен во ловец на пророци, за да ги истражи месијанизмот и божествениот авторитет во традицијата на анти-евангелски преиспитувања заедно со Сарамаго и Казанцакис. Критиката ја цени острата, ритмична проза и тематскиот дофат, но ја наоѓа наративноста премногу директна и без естетска дистанца. Крајот, паралела со Јуда, го оценува како преедноставен, оставајќи ја книгата провокативна но не докрај остварена.
- Меморија и историја
- Постјугословенска книжевност
- Современа проза
Chinook: Both Document and Elegy
„Chinook" е постхумно објавениот, недовршен роман на Беким Сејрановиќ, размислување за фрагментираниот и нестабилен идентитет носено од раскажувачот и неговиот алтер его „Жутокоси". Критиката ја чита недовршеноста како предност што му дава на романот извесна поетичност и ја цени неговата немирна опседнатост со јазикот, етимологијата и преводот. Делото го гледа како истовремено документ и елегија, соодветен последен исказ обликуван од егзилот и раселувањето.
- Идентитет и припадност
- Современа проза
Najbolje je već prošlo: The Anguish of a Betrayed Generation
„Најдоброто веќе помина" е наградуваната збирка раскази на Данило Стоиќ за тескобата на една изневерена генерација заглавена меѓу наследството на Југославија и капиталистичка денешна Србија. Критиката ја пофалува како формално зрела, убедлива книга што го долови духот на времето, издвојувајќи ја сигурната употреба на современ урбан сленг како вистинска карактеризација, а не украс. Забележува можно ограничување во повторливиот интроспективен, циничен машки глас.
- Раскази
- Општество и политика
Kao da nema sutra: An Intriguing Premise, a Lukewarm Execution
„Како да нема утре" е роман на Борна Вујчиќ за вирус што селективно убива луѓе оценети како неморални, раскажан од божја фигура замислена во феминистички клуч. Критиката ја смета премисата за интригантна, но изведбата за слаба, замерувајќи ѝ на нараторскиот потег како тривијален и самореференцијален, а на јазикот како обичен. Тврди дека книгата ги остава своите централни морални прашања неиспитани и завршува со лесно, неубедливо разрешување.
- Научна фантастика
- Современа проза
Cimetna pisma, dijamantna stvorenja: A Love Story in Post-Apocalyptic Times
„Циметни писма, дијамантни суштества" е амбициозен, технички доработен роман на Фарук Шехиќ што со фрагментирана, нелинеарна структура ја пренесува распарчената стварност преку сеќавање и асоцијација. Критиката ја цени неговата занаетчиска вештина и персонификацијата на војната како грабливец, но во тоа чита знак дека авторот не може да се ослободи од товарот на минатото. Ѝ замерува на општите места што ја поткопуваат филозофската амбиција и посакува тој да излезе од воените наративи.
- Научна фантастика
- Поезија
- Постјугословенска книжевност
Bejturan i ruža: The Boundaries of Love, Loss, and Identity
„Бејтуран и ружа" е роман на Александар Хемон што ја става во центар љубовта меѓу Пинто и Осман наместо самиот егзил, одбивајќи да стане уште една носталгична приказна за миграцијата. Критиката го вбројува меѓу најдобрите дела на Хемон, пофалувајќи ја повеќејазичната текстура што остава осум јазици непреведени за да го одрази сефардскиот еврејски идентитет на Пинто и да ја разбие илузијата за еден јазик. Восхитува како книгата ги става малите, маргинални ликови целосно во стегата на големата историја, при што само епилогот го оценува како непотребен.
- Идентитет и припадност
- Меморија и историја
- Постјугословенска книжевност
U haosu radost: Poetic Defiance
Поетската збирка „Во хаосот радост" на Калија Димитрова е прочитана како жив чин на поетски инает против комерцијализацијата на современиот живот. И покрај радоста што ја навестува насловот, критиката наоѓа стихови проникнати со меланхолија и интроспекција, со природно вткаен феминизам што ги преиспитува традиционалните женски улоги и нееднаквите односи. Се истакнува острата, бистра општествена критика, изнесена преку суптилен, саркастичен хумор наместо преку патос.
- Поезија
Put od crvene cigle: An Anti-Patriarchal Discourse
Прозната збирка „Пат од црвена тула" на Маријана Чанак се организира околу менструацијата и нејзините циклични фази, сфатени како симбол на женската виталност, а не на слабост. Критиката ја цени кохерентната, вешта нарација и нејзиното субверзивно спротивставување на патријархалните барања, забележувајќи како женските ликови се појавуваат посилни и подоминантни. Пофалбата е ублажена со забелешката дека постојаното прикажување на жените како жртви, а мажите како насилници, може да делува ограничувачки.
- Женско писмо
- Раскази
Albert: A Poetic Yearning for Freedom
Романот „Алберт" на Ивица Пртењача следи универзитетски професор кој, оздравувајќи по несреќа, ја напушта академската кариера во лична потрага по слобода наспроти општествените ограничувања. Критиката ја цени поетската структура, при што целата приказна се одвива во текот на една ноќ во ритам близок до песна, и ги чита почитувачките пријателства на протагонистот со жените како тивка критика на патријархалното мислење. Изнесена е една забелешка: авторот можеби станува повторлив, задржувајќи се на позната територија.
- Современа проза
Oče, ako jesi: A Complicated Subject, a Complicated Form
Романот „Татко, ако постоиш" на Јулијана Адамовиќ ги истражува татковството, генерациската траума и патријархалното насилство преку Нађ Пал, југословенски Унгарец што напушта три семејства. Критиката му ги признава историската длабочина, психолошкиот опфат и духовитата, старинска проза, но ја доведува во прашање фрагментираната форма, која скока меѓу ликови и временски рамнини како флипер и го отежнува следењето на приказната. Судот е помешан: амбициозно дело чија сложена структура можеби не им служи најдобро на неговите тешки теми.
- Современа проза
- Раскази
Knjiga za Maju: Only Love Makes Sense
Романот „Книга за Маја" на Марко Томаш намерно ја фрагментира својата нарација, претворајќи ги дисконтинуитетот и „скокањето" во постапка и во метафора за номадската природа на живеаното искуство. Иако Маја никогаш не се појавува како лик, таа е единствената постојаност во книгата, оската околу која се собира значењето. Критиката го чита делото како целосно лирско и книжевно надахнато, стигнувајќи до пораката дека само љубовта им дава смисла на нештата.
- Современа проза
- Поезија
- Постјугословенска книжевност
Noćni autobus: Beyond the Yugo-Wardrobe
Збирка од дваесет и три раскази распоредени во три дела — Детство, Лето и Сон — што се движи од автобиографска фикција кон магичен реализам, допирајќи ја маргинализацијата на малцинствата, прогонот на ЛГБТК+ луѓето и траумите на Македонија од деведесеттите. Критиката ја пофалува тематската амбиција и цврстата концепциска структура, но забележува дека јазикот е премногу едноставен, а стилот недоволно развиен, пропуштајќи можност да се истакне со пофигуративен израз.
- Раскази
- Општество и политика
Do boljeg jučer: Many Possible Readings
Роман што користи научнофантастична премиса на патување низ времето за да го истражи повоениот живот во Сараево, каде што ликовите ја обвинуваат војната за своите неуспеси. Критиката го чита повеќе како книга за денешниот товар отколку за самата војна и ја доведува во прашање наивната идеја дека убиството на Милошевиќ можело да го спречи конфликтот. Делото е оценето како недоречено и на спекулативно и на психолошко ниво, но доволно отворено за многу можни толкувања.
- Научна фантастика
- Современа проза
Očenaš: From Recollection to Remembrance
Роман што ги дава последните размислувања на една стара жена, обликувајќи го сеќавањето како нелинеарен, случајно измешан фотоалбум, притоа истакнувајќи го женскиот поглед и критикувајќи ги патријархалните семејни структури. Критиката ја пофалува оваа намера како вредна за внимание, но му забележува на изведбата: филозофските пасуси често паѓаат во стереотипна баналност наместо во вистинска увиденост, а повтореното директно обраќање кон читателот делува излишно и заморно.
- Меморија и историја
- Современа проза
Svijet je gladno mjesto: Between the Conscious and the Unconscious
Збирка од четиринаесет раскази за ликови што однадвор делуваат функционални, а внатрешно се отуѓени, потпирајќи се на фројдовските поими на потиснување, рационализација и негирање, при што соништата постојано се јавуваат како израз на несвесната желба. Критиката ја поздравува како освежувачки отклон од современата автофикција и смета дека нејзиниот психоаналитички пристап е интелектуално исполнувачки. Сепак, забележува дека писмото можело повеќе да им верува на читателите и да им даде на ликовите поголема книжевна длабочина.
- Раскази
Pisma iz Vinogradske: A Novel of Life and Death
Роман сместен во болница што одделението го претвора во своевидна сцена каде што криминалот, љубовта, љубомората и целиот распон на човечки ситуации се вкрстуваат околу постојаното присуство на смртта. Критиката го чита како афирмација на животот наместо како мрачен, користејќи комедија и црн хумор за да ѝ се потсмее на смртноста. Го цени овој пристап, но му забележува на слабата психолошка разработка, потпирајќи се повеќе на имитирање вистински луѓе отколку на вистинско навлегување во човечката свест.
- Современа проза