Arhiva
Kritike
Čitanja knjiga iz regiona i šire.
Probajte temu — npr. memorija, egzil, jezik. Pretražujte po ideji, ne samo po naslovu.
Glasnik i Razdvajanje: Nestabilnost zbilje
Upareni romani Darija Šareca koriste fantastične elemente — pre svega crne i bele zečeve kao arhetipske simbole — da bi razdrmali stvarnost i sugerisali da je njena stabilnost oduvek bila iluzija. Kritika hvali kratkorečeničan, filmičan stil zbog čitljivosti, ali zamera povremene holivudske klišee i previše eksplicitan dijalog. Na kraju zaključuje da knjige funkcionišu kao privlačni trileri, ali se povlače u sigurne žanrovske konvencije umesto da održe pravi književni prekid.
- Naučna fantastika
- Savremena proza
Esej o noći: Tama kao povratak sebi
„Esej o noći" Marka Pogačara delo je koje prkosi žanrovima — delom putopis, memoar, kritika i poezija — izgrađeno na ideji da je noć, a ne dan, prvobitno stanje univerzuma. Kritika ga čita kao pravovremeni otpor kulturi stalne vidljivosti, hvaleći gustu prozu bogatu metaforama, razvedrenu dobro postavljenim humorom. Ispostavlja se kao zahtevno ali nagrađujuće delo koje ceni čitaočevu punu pažnju.
- Poezija
- Esej
Svijet koji sam izabrala: Život u suterenu
Nagrađivani roman Kaline Maleske prati Leonu u njenom silasku u suterenski stan kao doslovnu i metaforičnu sliku nesigurnosti žena pod patrijarhalnom kontrolom i svakodnevnim nasiljem. Kritika hvali precizan, nesenzacionalistički socijalni realizam kao jedno od najzrelijih dela autorke. Ipak, primećuje da sporedni likovi ostaju nedovoljno razvijeni i da knjiga oštro dijagnostikuje stanje bez otvaranja jasnog puta ka transformaciji.
- Žensko pismo
- Makedonska književnost
- Savremena proza
Putovanja slijepih: Mapa fascinantnog, zaboravljenog i marginalnog
„Putovanja slijepih" Radeta Jarka sastavljeno je od osam mikrociklusa organizovanih oko ponavljajućih tema poput duhova, putovanja, rata, umetnosti i ludila, gde slepilo služi kao metafora za svet nesposoban da vidi samog sebe. Kritika se divi intelektualnom dometu i formalnoj inventivnosti knjige, izdvajajući pasaže filmične sugestivnosti. Ipak, nalazi rezultat neujednačenim, jer fragmentarna struktura ponekad sklizne u katalog asocijacija i formalnu samodovoljnost.
- Kratke priče
Tako neka bude: Između povijesti i suvremenosti
Ambiciozni roman Roberta Međurečana premešta priču u Judeju prvog veka, prateći Eleazara, svešteničkog sina pretvorenog u lovca na proroke, da bi istražio mesijanizam i božanski autoritet u tradiciji anti-jevanđeoskih preispitivanja uz Saramaga i Kazancakisa. Kritika ceni oštru, ritmičnu prozu i tematski domet, ali nalazi da je pisanje previše direktno i bez estetske distance. Kraj, paralelu s Judom, ocenjuje kao previše pojednostavljen, ostavljajući knjigu provokativnom ali ne sasvim ostvarenom.
- Sećanje i istorija
- Postjugoslovenska književnost
- Savremena proza
Chinook: I dokument i elegija
„Chinook" je posthumno objavljen, nedovršen roman Bekima Sejranovića, promišljanje o fragmentiranom i nestabilnom identitetu koje nose pripovedač i njegov alter ego „Žutokosi". Kritika nedovršenost čita kao prednost koja romanu daje izvesnu poetičnost i ceni njegovu nemirnu opsednutost jezikom, etimologijom i prevođenjem. Delo vidi kao istovremeno dokument i elegiju, prikladan poslednji iskaz oblikovan izgnanstvom i raseljenošću.
- Identitet i pripadnost
- Savremena proza
Najbolje je već prošlo: Tjeskoba iznevjerene generacije
„Najbolje je već prošlo" je nagrađivana zbirka priča Danila Stojića o tjeskobi iznevjerene generacije zaglavljene između nasleđa Jugoslavije i kapitalističke današnje Srbije. Kritika je hvali kao formalno zrelu, uverljivu knjigu koja dočarava duh vremena, izdvajajući sigurnu upotrebu savremenog urbanog slenga kao istinsku karakterizaciju, a ne ukras. Primećuje moguće ograničenje u ponavljajućem introspektivnom, ciničnom muškom glasu.
- Kratke priče
- Društvo i politika
Kao da nema sutra: Intrigantna premisa, mlaka izvedba
„Kao da nema sutra" je roman Borne Vujčića o virusu koji selektivno ubija ljude ocenjene kao nemoralne, ispripovedan iz perspektive božje figure zamišljene u feminističkom ključu. Kritika premisu smatra intrigantnom, ali izvedbu slabom, zamerajući pripovednom postupku da je trivijalan i samoreferencijalan, a jeziku da je običan. Tvrdi da knjiga svoja središnja moralna pitanja ostavlja neispitanim i završava lakim, neuverljivim razrešenjem.
- Naučna fantastika
- Savremena proza
Cimetna pisma, dijamantna stvorenja: Ljubavna priča u postapokaliptičnom vremenu
„Cimetna pisma, dijamantna stvorenja" je ambiciozan, tehnički dorađen roman Faruka Šehića koji fragmentiranom, nelinearnom strukturom prenosi raspolućenu stvarnost kroz sećanje i asocijaciju. Kritika ceni njegov zanatski umeh i personifikaciju rata kao grabljivca, ali u tome čita znak da se autor ne može osloboditi tereta prošlosti. Zamera mu opšta mesta koja podrivaju filozofsku ambiciju i priželjkuje da izađe iz ratnih narativa.
- Naučna fantastika
- Poezija
- Postjugoslovenska književnost
Bejturan i ruža: Granice ljubavi, gubitka i identiteta
„Bejturan i ruža" je roman Aleksandra Hemona koji u središte stavlja ljubav između Pinta i Osmana umesto samog izgnanstva, odbijajući da postane još jedna nostalgična priča o migraciji. Kritika ga ubraja među najbolja Hemonova dela, hvaleći višejezičnu teksturu koja ostavlja osam jezika neprevedenih kako bi odrazila Pintov sefardski jevrejski identitet i razbila iluziju jednog jezika. Divi se tome kako knjiga male, marginalne likove smešta u potpunosti u stisak velike istorije, pri čemu samo epilog ocenjuje suvišnim.
- Identitet i pripadnost
- Sećanje i istorija
- Postjugoslovenska književnost
U haosu radost: Poetski inat
Pesnička zbirka „U haosu radost" Kalije Dimitrove čita se kao živ čin poetskog inata protiv komercijalizacije savremenog života. Uprkos radosti koju naslov nagoveštava, kritika nalazi stihove prožete melanholijom i introspekcijom, sa prirodno utkanim feminizmom koji preispituje tradicionalne ženske uloge i neravnopravne odnose. Ističe se oštra, bistra društvena kritika izneta kroz suptilan, sarkastičan humor umesto kroz patetiku.
- Poezija
Put od crvene cigle: Antipatrijarhalni diskurz
Prozna zbirka „Put od crvene cigle" Marijane Čanak organizuje se oko menstruacije i njenih cikličnih faza, shvaćenih kao simbol ženske vitalnosti, a ne slabosti. Kritika ceni koherentno, vešto pisanje i njegovo subverzivno suprotstavljanje patrijarhalnim zahtevima, uz zapažanje da ženski likovi izranjaju kao snažniji i dominantniji. Pohvala se ublažava napomenom da stalno prikazivanje žena kao žrtava a muškaraca kao agresora može delovati ograničavajuće.
- Žensko pismo
- Kratke priče
Albert: Poetična težnja slobodi
Roman „Albert" Ivice Prtenjače prati univerzitetskog profesora koji, oporavljajući se nakon nesreće, napušta akademsku karijeru u ličnoj potrazi za slobodom naspram društvenih ograničenja. Kritika ceni poetsku strukturu, pri čemu se cela priča odvija tokom jedne noći u ritmu bliskom pesmi, i čita protagonistova puna poštovanja prijateljstva sa ženama kao tihu kritiku patrijarhalnog mišljenja. Iznosi jednu ogradu: autor možda postaje ponovljiv, zadržavajući se na poznatom terenu.
- Savremena proza
Oče, ako jesi: Komplicirana tema, komplicirana forma
Roman „Oče, ako jesi" Julijane Adamović istražuje očinstvo, generacijsku traumu i patrijarhalno nasilje kroz Nađ Pala, jugoslovenskog Mađara koji napušta tri porodice. Kritika delu priznaje istorijsku dubinu, psihološki domet i duhovitu, starinsku prozu, ali dovodi u pitanje fragmentiranu formu, koja skače između likova i vremenskih ravni poput flipera i otežava praćenje priče. Sud je pomešan: ambiciozno delo čija složena struktura možda ne služi najbolje njegovim teškim temama.
- Savremena proza
- Kratke priče
Knjiga za Maju: Samo ljubav ima smisla
Roman „Knjiga za Maju" Marka Tomaša namerno fragmentira svoju naraciju, pretvarajući diskontinuitet i „skakanje" u postupak i u metaforu za nomadsku prirodu proživljenog iskustva. Iako se Maja nikada ne pojavljuje kao lik, ona je jedina konstanta u knjizi, osa oko koje se sabira značenje. Kritika delo čita kao potpuno lirsko i književno nadahnuto, stižući do poruke da samo ljubav daje smisao stvarima.
- Savremena proza
- Poezija
- Postjugoslovenska književnost
Noćni autobus: Izvan Jugoormana
Zbirka od dvadeset tri priče raspoređene u tri celine — Detinjstvo, Leto i San — koja se kreće od autobiografske fikcije ka magijskom realizmu, dotičući marginalizaciju manjina, progon LGBTK+ osoba i traume Makedonije devedesetih. Kritika pohvaljuje tematsku ambiciju i čvrstu koncepcijsku strukturu, ali primećuje da je jezik previše jednostavan, a stil nedovoljno razvijen, propuštajući priliku da se istakne izražajnijim, figurativnijim pisanjem.
- Kratke priče
- Društvo i politika
Do boljeg jučer: Mnogo mogućih tumačenja
Roman koji koristi naučnofantastičnu premisu putovanja kroz vreme da bi istražio posleratni život u Sarajevu, gde likovi dele sklonost da za svoje neuspehe okrivljuju rat. Kritika ga čita pre kao knjigu o današnjem teretu nego o samom ratu i preispituje naivnu ideju da je ubistvo Miloševića moglo sprečiti sukob. Delo ocenjuje kao nedorečeno i na spekulativnom i na psihološkom planu, ali dovoljno otvoreno da poziva na mnoga moguća tumačenja.
- Naučna fantastika
- Savremena proza
Očenaš: Sa sjećanja na sjećanje
Roman koji iznosi poslednja razmišljanja jedne starije žene, oblikujući sećanje kao nelinearan, nasumično izmešan foto-album, pri čemu ističe ženski pogled i kritikuje patrijarhalne porodične strukture. Kritika pohvaljuje ovu nameru kao vrednu pažnje, ali zamera izvedbi: filozofski pasusi često skliznu u stereotipnu banalnost umesto u istinski uvid, a ponovljeno direktno obraćanje čitaocu deluje suvišno i zamorno.
- Sećanje i istorija
- Savremena proza
Svijet je gladno mjesto: Između svjesnog i nesvjesnog
Zbirka od četrnaest priča o likovima koji spolja deluju funkcionalno, a iznutra su otuđeni, oslanjajući se na frojdovske pojmove potiskivanja, racionalizacije i poricanja, pri čemu se snovi ponavljaju kao izraz nesvesne želje. Kritika je pozdravlja kao osvežavajući otklon od savremene autofikcije i smatra da je njen psihoanalitički pristup intelektualno ispunjavajući. Ipak, primećuje da je pismo moglo više da veruje čitaocima i da likovima podari veću književnu dubinu.
- Kratke priče
Pisma iz Vinogradske: Roman o životu i smrti
Roman smešten u bolnicu koja odeljenje pretvara u svojevrsnu pozornicu na kojoj se kriminal, ljubav, ljubomora i čitav raspon ljudskih situacija ukrštaju oko stalnog prisustva smrti. Kritika ga čita kao afirmaciju života, a ne kao sumoran, koristeći komediju i crni humor da se naruga smrtnosti. Ceni ovaj pristup, ali zamera knjizi slabu psihološku razradu, jer se više oslanja na oponašanje stvarnih ljudi nego na istinsko poniranje u ljudsku svest.
- Savremena proza